W zestawieniach roślin do projektu, w decyzjach o nasadzeniach zastępczych i w opisach przetargów prawie zawsze pojawia się zapis w rodzaju „lipa drobnolistna, obw. 14–16 cm”. Taki zapis jest jednoznaczny dopiero wtedy, gdy wiadomo, że chodzi o obwód (a nie średnicę), na jakiej wysokości go zmierzono oraz jaka ma być forma drzewa i bryła korzeniowa. Poniżej wyjaśniamy, jak czytać takie zestawienie i jak je przygotować, żeby dostać dokładnie to, czego wymaga projekt.
Co oznacza „obwód 14–16 cm”
- To obwód pnia w centymetrach, mierzony taśmą — nie średnica. Drzewo „14–16” ma pień o średnicy ok. 4,5–5 cm.
- W szkółkarstwie obwód mierzy się na wysokości 100 cm nad ziemią. Tak opisują materiał szkółkarski m.in. zalecenia jakościowe Związku Szkółkarzy Polskich, na które powołują się standardy miejskie (np. Zarządu Zieleni Miejskiej w Krakowie).
- Obwody podaje się w przedziałach: co 2 cm do 20 cm (8–10, 10–12, 12–14, 14–16, 16–18, 18–20), a od 20 cm co 5 cm (20–25, 25–30, 30–35…). Drzewo z przedziału „14–16” ma na wysokości 1 m co najmniej 14 cm i mniej niż 16 cm obwodu.
Obwód a średnica — przelicznik
| Obwód na 100 cm | Średnica pnia (ok.) | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|
| 10–12 cm | 3,2–3,8 cm | nasadzenia uzupełniające, tereny prywatne |
| 12–14 cm | 3,8–4,5 cm | częste minimum w nasadzeniach zastępczych |
| 14–16 cm | 4,5–5,1 cm | standard alejowy w miastach |
| 16–18 cm | 5,1–5,7 cm | ulice, place, inwestycje deweloperskie |
| 18–20 cm | 5,7–6,4 cm | strefy reprezentacyjne, wymagania podwyższone |
| 20–25 cm | 6,4–8,0 cm | duże drzewa, efekt od razu |
| 25–30 cm i więcej | 8,0–9,5 cm i więcej | duże drzewa — rozładunek HDS lub dźwigiem, duża bryła |
Trzy różne wysokości pomiaru — nie myl ich
W przepisach i dokumentach pojawiają się trzy wysokości. Każda służy do czegoś innego:
| Wysokość | Do czego służy | Gdzie to zapisano |
|---|---|---|
| 5 cm nad ziemią | próg, poniżej którego drzewo można usunąć bez zezwolenia (np. 50 cm obwodu dla większości gatunków) | ustawa o ochronie przyrody, art. 83f |
| 130 cm | obwód istniejącego drzewa przy naliczaniu opłaty za usunięcie i przy inwentaryzacji | ustawa o ochronie przyrody — zasady ustalania opłat |
| 100 cm | obwód nowego drzewa ze szkółki — to, co zamawiasz i odbierasz | zalecenia ZSzP, standardy miejskie, SST i OPZ |
Najczęstszy błąd to przepisanie do zestawienia nasadzeń wysokości 130 cm z inwentaryzacji wycinanych drzew. Młode drzewo zwęża się ku górze, więc na 130 cm ma zwykle nieco mniejszy obwód niż na 100 cm.
Jak to rozwiązujemy: jeśli decyzja lub projekt podaje obwód mierzony na 130 cm, do wyliczeń przyjmujemy zwykle jedną klasę wyżej na 100 cm — np. 14–16 cm na 130 cm → 16–18 cm na 100 cm. To wynik orientacyjny: parametr sprawdzamy fizycznie na konkretnej partii i potwierdzamy w ofercie.
Co jeszcze musi być w wierszu zestawienia
Sam obwód nie wystarczy. Kompletny wiersz zestawienia wygląda np. tak:
Tilia cordata ‘Greenspire’ — lipa drobnolistna, forma pienna, obw. 16–18 cm, wys. pnia 220 cm, z bryłą korzeniową, 24 szt.
| Element | Na co uważać |
|---|---|
| Gatunek i odmiana | Nazwa łacińska i odmiana — „klon zwyczajny” to co innego niż „klon zwyczajny ‘Globosum’” (forma kulista szczepiona na pniu). |
| Forma | Pienna (wysokopienna), wielopniowa, kulista, kolumnowa, krzewiasta — forma decyduje o wyglądzie alei i o cenie. |
| Wysokość pnia | Od ziemi do pierwszej gałęzi korony. W pasach drogowych i przy chodnikach zwykle wymaga się min. 2,2–2,5 m (tak np. w standardach krakowskich). |
| Obwód | Na 100 cm, jako przedział (np. 16–18), a nie pojedyncza liczba. |
| Bryła lub pojemnik | Bryła w siatce lub jucie albo pojemnik (C). Im większy obwód, tym większa bryła — np. w Krakowie: 12–14 cm → bryła 45–55 cm średnicy, 18–25 cm → 65–75 cm. |
| Ilość i termin | Liczba sztuk oraz okno sadzenia (jesień albo wiosna). Duże obwody warto rezerwować wcześniej. |
Jak to wygląda w praktyce — przykłady z gmin
- Płock (przykład miejskich zasad nasadzeń zastępczych): obwód mierzony na 1 m. Minimum zależy od przyczyny wycinki — od 14 do 25 cm. Do tego minimalna wysokość drzewa i 3 lata pielęgnacji po posadzeniu.
- Kraków (przykład standardów miejskiego zarządu zieleni): obwód na 100 cm podany na etykiecie razem z wysokością, wielkość bryły zależna od obwodu, korona od 2,2–2,5 m, drzewa w pojemnikach trzykrotnie szkółkowane, stabilizacja trzema palikami.
To przykłady — zasady miast się zmieniają. Wiążące są aktualny dokument gminy i konkretna decyzja lub specyfikacja dla Twojej inwestycji.
Nasadzenia zastępcze: liczy się to, czy drzewo przetrwa 3 lata
Jeśli zezwolenie na wycinkę uzależniono od nasadzeń zastępczych, urząd odracza opłatę za usunięcie drzewa o 3 lata. Jeśli po tym czasie nowe drzewa zachowały żywotność, opłatę się umarza (ustawa o ochronie przyrody, art. 84 ust. 3–4). Dlatego przy nasadzeniach zastępczych zwykle bardziej opłaca się drzewo z dobrą bryłą, posadzone w dobrym terminie i podlewane, niż najtańsza sztuka zgodna z obwodem tylko na papierze. Więcej: Nasadzenia zastępcze — przepisy, wybór drzew i obwodu.
Najczęstsze błędy w zestawieniach
- Średnica wpisana jako obwód (drzewo „5 cm” zamiast „14–16 cm”).
- Brak wysokości pomiaru albo 130 cm przepisane z inwentaryzacji.
- Brak odmiany i formy — trzeba je doprecyzować przed wyceną.
- Sprzeczne parametry, np. bardzo mały obwód i duża wysokość całkowita.
- Duże obwody (20 cm i więcej) bez informacji o dojeździe dla HDS i miejscu na rozładunek.
- Brak okna terminu — przy dużych drzewach i dużych ilościach to decyduje o dostępności.
Jak wysłać zestawienie do wyceny
Wyślij nam listę w dowolnej formie — z projektu, z decyzji gminy albo z opisu przetargu: gatunek i odmiana, forma, obwód, wysokość pnia, bryła lub pojemnik, ilość, miejsce dostawy i termin. Jeśli w Twoim dokumencie jest inna wysokość pomiaru, powiemy, jak to pogodzić. Wycenę przygotowujemy w ciągu 24 h w dni robocze. Zobacz też drzewa alejowe i duże drzewa.
Wycena w ciągu 24 h w dni robocze. Zdjęcia Twojej partii w ciągu 3 dni roboczych. Paszport roślin do każdej dostawy. Przy większych zleceniach — sadzenie własną ekipą, jeśli mamy wolny termin.
Zamówienia hurtowe od 3000 zł netto, ceny netto + 8% VAT. Dostawy w całej Polsce, za granicę po uzgodnieniu. Tel. 885 429 319, biuro@roslinyhurt.pl.